Chương 7
Phát triển kỹ năng nói của bạn
“Nếu không có sự cạnh tranh thì sẽ không có sự tiến bộ” - FREDERICK DOUGLASS
Một trong những lý do lớn nhất tại sao một người học ngôn ngữ không thể nói được trôi chảy là anh ta không thực hành nói. Nói dường như là phần khó nhất của việc học một ngôn ngữ mới. Không biết làm sao, nhiều người học lưỡng lự trong việc nói. Điều đó là không thể hiểu được. Trước hết, nói không là một tiến trình đơn giản. Để diễn tả một ý bằng cách nói, một người nói phải kết hợp nhiều phần khác nhau của cơ thể từ bộ não cho đến lưỡi, miệng, môi, nhịp thở và vân vân. Bạn có thể nhận thức về sự phức tạp này với ngôn ngữ mẹ đẻ bởi vì bạn đã từng vượt qua nó khi bạn là một đứa trẻ. Nếu như bạn gợi nhớ lại thời điểm lần đầu tiên bạn luyện tập đi xe đạp, bạn sẽ thấy bạn vụng về làm sao khi bạn cố gắng phối hợp mắt của bạn (để nhìn đường), tay của bạn (để điều khiển tay lái) và chân của bạn (để điều khiển pêdan). Nó làm bạn tốn một khoảng thời gian đểluyện đi luyện lại nhằm thực hiện trôi chảy. Nhưng một khi bạn đã thành thạo nó, bạn đi tự do mà không cần phối hợp một cách có ý thức những bộ phận cơ thể của bạn. Nó giờ diễn ra một cách tự động. Điều tương tự xảy ra khi bạn lần đầu tiên nói bằng một ngôn ngữ mới. Bạn có thể lần mò và cảm thấy vụng về trong việc lựa chọn từ. Bạn có thể không chắc chắn làm thế nào để đặt chúng với nhau một cách đúng đắn. Bạn có lẽkhông thể điều khiển những bộ phận cơ thể của bạn làm chính xác theo những gì bạn muốn. Thực tế này có thể làm nản lòng bạn và làm bạn do dự trong việc nói ra.
Một lý do khác nữa tại sao những người học miễn cưỡng khi nói là họ sợ mắc lỗi. Thực tế, mọi người đều đối diện với nỗi sợ hãi này ở các mức độ khác nhau. Nhà tâm lý học gọi đó là “nỗi sợ bị thất bại”. Nếu bạn lưu ý, nỗi sợ hãi này tồn tại ở khắp nơi. Ví dụ như, khi tôi là một đứa trẻ, nhiều lần tôi biết câu trả lời cho một câu hỏi do giáo viên đặt ra, nhưng tôi không dám nói ra. Có lẽ bạn đã trải qua cùng một tình huống như vậy. Mỗi lần, bạn bắt đầu làm điều gì đó mới, như là một sáng chế ra một cỗ máy mới, soạn một bài hát hay bắt đầu một việc kinh doanh, bạn có thể gặp phải nỗi sợ hãi bị thất bại này. Vậy thì làm gì để vượt qua nó? Ralph Waldo Emerson nói: “Làm điều mà bạn sợ hãi, và sự sợ hãi chắc chắn biến mất”. Tôi không thể đồng ý hơn thế, chỉ là tiến lên và nói ra.
Thỉnh thoảng người ta chỉ là không biết bắt đầu từ đâu. Có lẽ họ không biết nói với ai và nói về điều gì. Ở Việt Nam, những người muốn học tiếng Anh thường chật vật để tìm ra một “môi trường nói tiếng” nơi mà họ có thể thực hành những kỹ năng ngôn ngữ mới của họ. Nhiều người trong số họ tiêu dùng tiền mà họ khó khăn kiếm được để tham gia những lớp tiếng anh đắt đỏ nơi mà những người nước ngoài được thuê để nói với họ.
Chúng ta sẽ giải quyết những vấn đề trên từng bước một. Nhưng mà điều quan trọng nhất là nếu như bạn muốn có thể nói được một ngôn ngữ mới, bạn phải nói, dù bất cứ giá nào!
Bạn cần bao nhiêu từ để nói tốt?
Hầu hết người học có khuynh hướng trì hoãn thực hành kỹ năng nói của mình cho đến khi họ cảm thấy nền tảng từ vựng của họ có đủ vững. “Ngữ pháp của tôi còn tệ”, “tôi biết rất ít từ”… là một số những lời bào chữa phổ biến mà tôi thường nghe. Có điều là họ không thể xác định số lượng từ vựng và ngữ pháp bao nhiêu là “đủ”. Vì thế, việc nói có khuynh hướng bị trì hoãn mãi mãi. Vậy thì, bạn thật sự cần bao nhiêu từ vựng để có thể nói một ngôn ngữ trôi chảy? Hãy nhìn một chút vào ví dụ dưới đây:
Bài viết số 1:
***
A business plan serves two purposes: It's an organizing tool for you, to help you simplify and clarify your business goals and strategy. And it's also a document that sells your business idea and demonstrates that your product or service canmake a profit and attract funding.
"A completed and well-thought-out business plan also acts as a touchstone or litmus test against the reality of your business operations once you open its doors. It should be a guidebook for your business…telling you what you should be doing and how well you're doing it," says Frank Fiore, author of Write a Business Plan in No Time (Que Publishing). "A business plan also acts as a dry run for your business even before it starts. It's actually a written description of your business' future."
As a selling tool, your business plan should sell others on your business and give you confidence that your hard-earned money will be well-spent on an idea that can succeed. Over the long term, your plan is likely to be read by potential investors, lenders, strategic partners, and even management candidates, Fiore says.
The Vital Ingredient
As such, it certainly should reflect your company's unique style and sales proposition, says Linda Pinson, a business-plan software developer and author of Anatomy of a Business Plan (Dearborn Trade Publishing).
"A business plan doesn't have to be dry at all. The whole idea is to write statements that are powerful and tell who you are. If you want to get across that your company will be a fun and valuable place, your business plan should reflectthat," Pinson says. "There's nothing that precludes you from building your personality into the business plan. In fact, if you're the vital ingredient, and you fail to inject yourself and what you're bringing to the business, it won't be a properbusiness plan."
Although the text you write can build in a playful but smart tone that presents your style, remember not to skimp on the numbers and charts that are essential to proving your concept. "When it comes to the financial part of your plan, that's where you'll take the personality out and let the numbers speak for themselves.
They should reflect what you said in the text and translate that tone into the revenues your company can earn," Pinson says. Good luck!
***
Bầy giờ tôi sẽ nói lại nội dung trên bằng ngôn ngữ nói hằng ngày với những từ và câu đơn giản. nhìn bản ghi lại dưới đây:
Bản ghi lời nói số 1:
***
Today, we are going to talk about a business plan, what it is and how to make a good one.
So, why do you need a business plan? Well, there are basically two reasons for that. Firstly, it is a tool. It helps you be clear about what you are going to do with your business. When you write things down, everything is going to be very clear, for example, what your goals are, what your strategy to achieve your goals is and so on. Secondly, if you want to have other people put money into your business, a business plan will tell them about your idea, your products or services and how you can make profit for them. Of course, they want to get profit in the future; otherwise, they won’t put their money into your business, right?
If you write your business plan carefully, you can use it to compare with reality when you are actually running the business. It tells you where to go, what to do and how well you are doing your business. A business plan will also help you rehearse before you start. It is actually a written description of your business future.
As a selling tool, your business plan shows other people how you (and they) would be able to make money with the business. In the future, the plan might be read by those who want to put money into your business, such as a bank or a fund.
Because of these reasons, a business plan should tell you about the style of the business. And it has to answer the question: “What is the selling point?” A business plan doesn’t have to be dry at all. The idea is to write something powerful and to tell who you are. If you want to tell people that your company will be fun and valuable, you should talk about that in your business plan. You are free to put your personality into your plan. In fact, if you are an important part of the business, you should include yourself in the plan.
Even though you can have your own writing style in the business plan, please remember that numbers and charts are very important to show people why your business idea will really work. When it comes to the financial part of your plan,that's where you'll take the personality out and let the numbers speak for themselves. Those numbers need to support what you said earlier and tell people how much your company will make.
***
Khi so sánh bản ghi viết số 1 với bản ghi nói số 1, bạn sẽ nhận ra là có một số lượng lớn những từ khác nhau được sử dụng trong bài Viết hơn là trong bản ghi lại. Trong bài viết, có 168 từ khác nhau. Trong bản ghi lại, con số này là 147. Ở cái nhìn đầu tiên, hai con số này không khác nhau mấy. Tuy nhiên, một người nói không phải là bản ngữ sẽ tìm thấy ở bản ghi lại sử dụng những từ đơn giản hơn trong bài viết. Để làm rõ hơn quan điểm này, hãy nhìn thêm một chút vào một ví dụ dưới đây.
Bài ghi nói số. 2:
***
More than half of all U.S. businesses are based at home. These companies often are dismissed as quaint hobbyist ventures, but new research suggests that's a mistake. An estimated 6.6 million home-based enterprises provide at least half of their owners' household income. Together these "homepreneurs" employ one in 10 private-sector workers, and by many measures they're just as competitive as their counterparts in commercial spaces.
Ask Stephen Labuda, the 35-year-old president of Agency3, a Web development firm he runs from his home in Cambridge, Mass. A former programmer at Deutsche Bank (DB), Labuda started building Web sites as a side job in 2003 and took the venture full time three years later. Agency3's revenue is in the millions, and Labuda is about to hire his fifth employee, who will work remotely, like the rest of the staff and the slew of contractors he taps. "I'm not intending to go rent office space," he says.
You can trace the rise of home-based businesses to the early days of telecommuting in the 1980s and the mass adoption of the Internet in the 1990s. Cloud computing, online collaboration, and smartphones have accelerated the trend, and recent research clarifies the economic significance of companies like Labuda's. "We're seeing more and more home-based businesses that are real businesses," says Steve King, who coauthored the new report with his wife, Carolyn Ockels. (The couple runs Emergent Research, a small research and consulting shop, from their home in Lafayette, Calif.) The pair analyzed U.S. Census data and Small Business Administration research, along with data from the Small Business Success Index, a survey of 1,500 companies sponsored by Network Solutions and the University of Maryland's Robert H. Smith School of Business.
In some of these companies, the operations are concentrated in the owner's home. Others use their residence as a headquarters but do most of their work at clients' homes or offices. The variety of home-based businesses cuts across industries, but the top sectors are business and professional services, construction, retail, and personal services.
A few trends are driving the growth of sophisticated home businesses. First, technology has made it easier to start and run a business from anywhere. But just as important, there has been a change of consciousness in the business world to recognize home-based enterprises as legitimate.
Labuda has seen that shift at Agency3. "When I first started, I really felt compelled to go rent an office. I felt like in order for me to be taken seriously as a business, I had to have an office that my clients could come to," he says. It didn't matter—clients didn't want to visit him. Labuda meets most of them at their businesses or at coffee shops. He also uses on-demand office space, where he can rent a conference room by the hour, if needed.
Now, Labuda never feels that his working from home damages Agency3's credibility. Instead, it's a selling point. "It's reflected in our pricing that we don't have the same kind of infrastructure costs and fixed costs that some of our competitors do," he says.
King predicts that as large companies try to reduce their fixed costs by outsourcing business functions, small home-based enterprises will play an even larger role in the economy. "Over the next 20 to 30 years, you could see the percentage of people who are self-employed and home-based double, potentially," he says.
***
Và bên dưới là bản ghi lại ở phong cách nói hàng ngày:
Bản ghi lời nói số 2:
***
More than half of all U.S. businesses are based at home. People often think that these companies are not serious. Many even think that they are doing it for fun. That’s not true! There are about 6.6 million companies like these in the US, and their owners are making really good money. Half of their family income is actually coming from these home-based businesses. One in ten employees of private companies in the US are working for home-based businesses. In fact, researchshows that these types of businesses are just as competitive as companies working out of office buildings.
Stephen Labuda is the 35-year-old owner of Agency3. He has a website building company running at his home in Cambridge, Massachussets. He used to work for Deutsch Bank. Labuda started building websites as a side job in 2003. He started his company three years later. The business is now making millions of dollars, and Labuda is going to get his fifth employee. Just like the company’s owners, many employees in Agency3 do not work at the company office; they can work from home or anywhere they want to. The new employee is going to do the same. Labuda says that he is not going to have an office.
The number of home-based businesses increased very fast in the 1980s. As people used the Internet more and more in the 1990s, the numbers kept increasing even faster. “We are seeing more and more home-based businesses that are realbusinesses”, says Steve King. Steve King and his wife did a study using data from the US Census, Small Business Administration and Small Business Success Index. They also used data from the survey of 1500 companies by Network Solutions and the University Maryland's Robert H. Smith School of Business.
In some of these companies, they do most of the work at the owner’s home. Others use their home as headquarters and do most of the work at the customers’ home or offices. These home-based companies are normally business and professional services, construction, retail, and personal services.
Because of many reasons, there are now more and more home-based businesses. Firstly, technology has made it easier to start and run a business from anywhere. Secondly, people have changed their thinking about this type of businesses.Labuda has seen that change at Agency3. “When I first started, I did want to rent an office. I was thinking that to make my business look serious, I need an office that my customers could come to”, he says. But in fact, it was not thatimportant. His customers did not want to go to see him. He normally goes to see them at their offices or in a café. Labuda also uses office service that he can pay by the hour, if needed.
Now, Labuda thinks that working at home does not affect his credibility. In fact, it is a good selling point. “As we don’t have an office, we can lower our costs compared to other companies that are running in office buildings”, he says.
Steve King thinks that big companies now want to reduce their costs by having other companies do some parts of their work for them. And these parts of work can be done by home-based companies. That is why there will be more and more new home-based businesses. The number might increase two times in the next 20 or 30 years.
***
Sau khi đọc bản ghi số 2,bạn sẽ thấy rằng có một ít từ (chính xác là 195 từ) mà không xuất hiện ở trong bài viết số 1. Nói cách khác, có 362 từ khác nhau trong 2 bài ghi trên, trong khi bài nói ở bản ghi số 2 chúng ta chỉ có 78 từ mới so sánh với bản ghi số 1. Điều đó có nghĩa là chỉ có 225 từ khác nhau trong cả hai bản ghi trên.
Điều gì bạn có thể nhận ra ở đây là số lượng của từ mới giữ mức độ tăng qua nhiều đề tài. Nói ngược lại, số lượng này giảm đột ngột giữa hai bản ghi của bài nói. Trong quyển sách này, tôi chỉ ra hai ví dụ điển hình để không làm mất thời gian của bạn. Tuy nhiên, khitôi thật sự làm thực nghiệm này với thêm một ít ví dụ, tôi thu hoạch được một biểu đồ bên dưới.
Biểu đồ này nói với bạn điều gì? Nó nói với bạn rằng để mà diễn đạt ý của bạn bạn không cần thiết biết một số lượng lớn từ vựng khác nhau. Như được minh hoạ ở hình bên trên, bạn cần phải biết một số lượng từ vựng nhất định để có thể nói trôi chảy. Nhưng số lượng từ này có thể không nhiều như bạn nghĩ bởi vì bạn có thể sử dụng đi sử dụng lại những từ giống nhau để diễn tả những nội dung khác nhau. Tôi không đếm chính xác số lượng từ tiếng Anh bình thường tôi sử dụng. Nhưng trong ước lượng của tôi, khi tôi nói với những đối tác nước ngoài của mình sử dụng ngôn ngữ thứ hai, tôi sử dụng khoảng 600 – 700 từ, dù cho đó là buổi gặp mặt đối mặt hay một buổi hội nghị qua điện thoại. Vâng, tôi có thể thảo luận trôi chảy mọi thứ từ việc giới thiệu dự án mới của mình đến việc thương thảo hợp đồng.
Điều này là đúng để có thể đọc và nghe một điều gì đó, bạn cần một vốn từ vựng nhiều hơn nhiều khi bạn nói. Đó là bởi vì khi một người bản xứ viết một bài viết hay nói trên truyền hình, họ có khuynh hướng sử dụng nhiều từ đồng nghĩa để làm cho bài viết hay bàinói của họ nghe có vẻ hấp dẫn hơn. Trong ví dụ trên, bạn có thể thấy tác giả sử dụng 4 từ khác nhau có cùng một nghĩa – company, firm, enterprise, business – trong khi tôi có thể bình thường chỉ sử dụng từ company hay business. Câu hỏi ở đây là: “Nếu tôi phải học và biết 3000 từ vựng cốt lõi dù gì đi nữa, tại sao tôi chỉ sử dụng 600 hay 700 mà thôi?” Tốt, câu trả lời đã có sẵn trong câu hỏi rồi. Ở đây có một khoảng cách giữa việc“biết” và “sử dụng”. Để làm cho nó dễ hiểu hơn, quá trình “nhận biết” một từ và quá trình sử dụng nó một cách hiệu quả là những câu chuyện khác nhau. Để có thể “sử dụng” một từ thì ở một trình độ cao hơn là “nhận biết” nó. Đó là tại sao nhiều người học ngôn ngữ có thể đọc và nghe thành thạo nhưng vẫn nói rất tệ. Một tình huống ví dụ chỉ ra rằng những người học có thể “nhận biết” một số lượng từ nhất định nhưng không thể “sử dụng” chúng. Họ chưa “thành thạo” những từ này. Không may thay, hầu hết những người học không biết điều này. Họ có khuynh hướng nghĩ rằng họ thất bại trong việc nói trôi chảy bởi vì họ không biết đủ số lượng từ. Như là một hệ quả, họ cố học nhiều và nhiều hơn nữa từ vựng mà không biết rằng làm như vậy sẽ không giúp họ nói trôi chảy hơn. Khi tôi chia sẻ ý tưởng này với những học viên của mình, nhiều người học nhận ra rằng vốn từ vựng mà họ đã biết được là khá lớn. Tôi không cường điệu khi tôi nói rằng khả năng nói một ngôn ngữ mới trôi chảy đã sẵn có bên trong họ, chỉ là đợi để thể hiện nó ra. Nếu như bạn là một trong số họ, xin chúc mừng bạn, bạn sẽ sớm có thể nói trôi chảy bằng cách thực hành kỹ thuật mà tôi sẽ nói với bạn một cách ngắn gọn như sau.
Nói trôi chảy và phát âm tốt là hai câu chuyện khác nhau
Trước khi giải thích câu mở đầu trên đây thực sự có nghĩa gì, hãy xem xét lại những gì chúng ta đã hiểu cho đến bây giờ. Đầu tiên, tôi giới thiệu với các bạn “từ vựng cốt lõi” và đã chỉ dẫn cho các bạn làm thế nào để thu nhận được chúng thông qua đọc và nghe. Sau đó, chúng ta thảo luận về công cụ viết và vai trò của nó trong việc phát triển kỹ năng nói. Trong phần nửa đầu của chương này, bạn được học rằng bạn có thể nói mà không phải biết quá nhiều từ nhưng bạn phải thành thạo với những từ mà bạn đã biết. Bây giờ, chúng ta sẽ chuyển đến trình độ tiếp theo – trình độ ở mức bạn có thể nói trôi chảy và tự tin, một trình độ mà nhiều người học tiếng có thể vật lộn trong nhiều năm để đạt được. Bạn sẽ không phải nhức đầu để cố tìm kiếm những từ đúng nữa, bạn sẽ nói theo một cách thoải mái.
Tựa đề của phần này có lẽ đã cho bạn một gợi ý về những gì sắp đến. Vâng, điều lớn nhất ngăn cản những người học phát triển kỹ năng nói của họ là họ không biết làm thế nào để phá vỡ vấn đề thành những bước đơn giản hơn. Họ không nhận ra rằng nói trôi chảy và phát âm là hai câu chuyện khác nhau. Tôi đã khám phá ra điều này khi tôi đã học nhảy. Và tôi đã khám phá những điều chung giữa việc học nói một ngôn ngữ mới và học nhảy. Khi tôi nhìn người ta nhảy, tôi tự hỏi làm sao người ta có thể lướt một cáchduyên dáng trên sàn nhảy trong khi tôi bị vật lộn với những bước cơ bản. Một ngày, tôi tham gia lớp học nhảy điệu Cha Cha. Như bạn có lẽ đã biết, điệu nhảy Latin này yêu cầu những chuyển động mềm dẻo của hông. Ngạc nhiên làm sao, những người hướng dẫn nói với chúng tôi (tôi và những học viên khác) gập khuỷ tay với bàn tay đặt trên hông ở tư thế chống nạnh. Sau đó, anh ta hướng dẫn chúng tôi tập theo những bước nhảy của điệu Cha Cha, như là 1, 2, cha cha cha; 1, 2, cha cha cha… Trong khi chúng tôi làm những bước này, anh ta yêu cầu chúng tôi không di chuyển hông của mình chút nào và nâng chân của chúng tôi cao lên như thể chúng tôi là những người lính đi trong một cuộc diễu binh. Vào ngày đầu tiên, chúng tôi thực hành “điệu nhảy diễu binh Cha Cha” trên sàn của giáo viên và sau đó là với nhạc. Trong tất cả các ngày tiếp theo, anh ta không dạy chúng tôi bất cứ động tác di chuyển hông nào. Nhưng vào cuối ngày, chúng tôi đã có thể làm theo những bước nhảy một cách đúng đắn dựa trên nhạc trong khi cùng lúc đó chúng tôinói chuyện với nhau. Chúng tôi có thể nhảy một cách tự do (điệu diễu hành Cha Cha) mà không lo lắng về những bước nhảy chút nào.
Vào ngày tiếp theo, giáo viên bắt đầu hướng dẫn chúng tôi làm thế nào để di chuyển hông của chúng tôi mà không nhảy. Vì thế chúng tôi chỉ tại chỗ và thực hành những chuyển động hông. Vào cuối ngày, anh ta dành 10 phút hướng dẫn chúng tôi làm thế nào để thực hiện chuyển động hông kết hợp cùng với “điệu diễu hành Cha Cha” mà chúng tôi đã học trước đó. Thật là ngạc nhiên làm thế nào mà chúng tôi có thể nhảy được – có phần nào giống như là những người vũ công chuyên nghiệp thường làm trên truyền hình. Giải thích phương pháp của anh ta, người giáo viên nói rằng rất khó cho một người mới bắt đầu thực hành cả những bước nhảy và chuyển động của hông cùng lúc. Những học viên có thể sẽ bị lơ đãng, và họ có lẽ bước đi không đúng nếu như họ bị lo lắng về những chuyển động hông của họ và ngược lại. Những bước chân của họ có thể thực hiện sai bước, họ bị thất bại trong việc bắt kịp với nhịp nhạc, và họ sẽ trình bày tư thế vụng về. “Tuân theo những bước nhảy đúng và cử động hông duyên dáng là những câu chuyện khác nhau”, anh ta kết luận.
Bây giờ, hãy trở lại chủ đề của chúng ta. Điều tương tự xảy ra khi chúng ta nói một ngôn ngữ mới. Như chúng ta đã đề cập, bạn phải làm hai việc khi bạn nói:
- Đầu tiên, bộ não của bạn phải tìm những từ ngữ thích hợp và đặt chúng vào một thứ tự đúng đắn nhằm mục đích dựng nên một câu đúng.
- Thứ hai là, bạn phải kết hợp miệng của bạn, môi của bạn, lưỡi của bạn… nhằm mục đích phát âm câu hay.
Ngay sau âm đầu tiên được phát ra, tai của bạn nghe chúng và ngay lập tức bạn nghĩ: “Ồ! Dường như là tôi không phát âm không thật tốt!” Một cách vô thức, suy nghĩ này có một ảnh hưởng tiêu cực lên tiến trình đầu tiên vì vậy bạn bị rối trí khỏi việc lựa chọn và sắp đặt những từ ngữ của bạn. Đến lượt, sự rối trí này quấy rầy lại tiến trình thứ hai của bạn và làm miệng của bạn, lưỡi của bạn và môi của bạn di chuyển không trôi chảy. Như là một kết quả, bạn kết thúc với việc chọn từ sai, đặt chúng vào trong một trật tự sai và thất bại trong việc phát âm đúng đắn.
Để giải quyết vấn đề này, chúng ta sẽ áp dụng một phương pháp mà tương tự như “điệudiễu hành Cha Cha” được mô tả ở trên. Tôi gọi nó là kỹ thuật nói 3 giai đoạn. Giống như những kỹ thuật khác mà tôi đã chia sẻ với bạn, nó cũng rất đơn giản để làm theo. Với kỹ thuật này, bạn sẽ phát triển những kỹ năng nói của bạn trong 3 bước.
Bước 1: Phát triển sự trôi chảy của bạn
Trong bước này, bạn sẽ chỉ làm việc dựa trên sự trôi chảy của bạn. Ý tưởng chính của nó là bạn cần phải đặt qua một bên vấn đề về phát âm khi bạn nói. Khi bạn thực hành việc nói của bạn, bạn không cần lo lắng về cách phát âm của mình. Chỉ nói theo cách mà bạn cảm thấy dễ chịu nhất. Suy nghĩ về “điệu diễu hành Cha Cha”. Bạn có thể nói với âm giọng của ngôn ngữ mẹ đẻ nếu như bạn muốn. Bạn không cần lo lắng về việc đặt trọng âm đúng hay sai. Nói ngắn gọn, bạn chỉ cần tập trung hoàn toàn vào việc lựa chọn những từ đúng và đặt chúng vào một thứ tự đúng. Một vài người sẽ tự hỏi nếu như cách nói này có thể ảnh hưởng đến cách phát âm của mình trong tương lai. Câu trả lời của tôi là: “Không, nó sẽ không.” Tôi đã sử dụng kỹ thuật này cho chính tôi và đã chia sẻ nó với những học viên của mình. Tôi không thấy bất kỳ tác động tiêu cực nào lên cách phát âm của chúng tôi cả.
Nếu bạn nhớ lại những gì tôi chia sẻ với bạn về việc viết trong chương 6, bạn sẽ thấy rằng bước này là rất gần ngay sau bước viết. Khi bạn viết, bạn lựa chọn từ và đặt chúng trong một trật tự. Bây giờ, bạn chỉ làm một tiến trình tương tự, nhưng thay vì viết, bạn sẽ nói nó rõ to. Nó trông không là quá khó, phải không?
Bước 2: Thực hành việc phát âm của bạn một cách riêng lẻ
Trong bước này, bạn sẽ tập trung vào việc trau chuốt việc phát âm của bạn. Dĩ nhiên, bạn không cần trì hoãn thực hiện bước này khi bạn chưa thông thạo bước 1. Bạn có thể thực hành bước này trong cùng thời điểm với bước 1. Nhưng nên nhớ rằng chúng ta phải chia riêng lẻ hai tiến trình nhằm để phát triển kỹ năng nói một cách hiệu quả. Để chỉtập trung vào việc phát âm và đặt qua một bên tiến trình dựng câu, bạn có thể thực hành việc đọc to hơn là nói tự phát. Khi bạn đọc, những câu đã sẵn ở đó, bạn không cần phải lo lắng về việc lựa chọn từ và đặt chúng vào một trật tự đúng. Điều này làm cho việc phát triển kỹ năng phát âm của bạn dễ hơn nhiều. Trong chương tiếp theo, tôi sẽ nói với bạn thêm về làm thế nào để phát âm như một người bản xứ.
Bước 3: Đặt hai cái chung với nhau
Như bạn đã đoán được, sau khi xây dựng câu một cách thoải mái và thu nhận được một cách phát âm tương đối tốt, đây là thời điểm để kết hợp hai thứ lại với nhau. Tất nhiên, nói thì dễ hơn làm. Nhưng bạn cần xác định phải thực hành nghiêm túc, bạn sẽ đạt được kết quả một cách nhanh chóng.
Nếu bạn nhìn lại tất cả những chương trước đây, bạn sẽ thấy một bộ khung mà tôi đã xâydựng theo lối từng bước từng bước một. Khung đó có thể được diễn tả như sau:
1. Thu thập những từ và cụm từ phổ biến nhất bằng kỹ thuật Đọc tự do và kỹ thuật nghe Bản đồ-Âm thanh.
2. Bắt đầu chặng đầu tiên của việc nói bằng cách thực hành việc viết tự do của bạn. Khi bạn càng thực hành nhiều bạn càng nhanh chóng có khả năng lựa từ và sắp xếp chúng vào một trật tự đúng.
3. Phát triển sự lưu loát trước tiên bằng cách thực hành việc nói mà không lo lắng gì về cách phát âm. Nếu bạn có thể viết nó ra, bạn có thể nói nó ra.
4. Phát triển kỹ năng phát âm riêng biệt bằng cách thực hành đọc to.
5. Trau chuốt việc nói với cách phát âm.
Như bạn có thể thấy, nói một ngôn ngữ mới trông như là khó khăn, nhưng khi chia nhỏ nhiệm vụ thành những bước dễ dàng hơn nó trông rất có thể làm được, không phải vậy sao? Bây giờ, bạn có thể có khuynh hướng nhảy sang chương tiếp theo để thấy làm cách nào bạn có thể phát âm như một người bản xứ. Hãy dừng lại, chúng ta cần phải thảo luận thêm một ít nữa về một vài câu hỏi. Bạn thực hành việc nói tương tác của bạn ở đâu? Bạn nói với ai? Bạn nói về điều gì?
Bạn nói với ai, ở đâu và nói về cái gì?
Sống ở Việt Nam, tôi có những trải nghiệm bản thân khá nhiều về những trở ngại của việc học ngoại ngữ. Không giống như những đất nước đa văn hóa, khó để mà biết một ai đó có thể nói trôi chảy tiếng Anh ở Việt Nam. Khó cho tôi để tìm ra ai mà tôi có thể thực hành ngôn ngữ thứ hai với họ. Rời khỏi lớp học tiếng Anh buổi tối, những người học Anh ngữ mong muốn có cơ hội để thực hành. Trong những trang tiếp theo, tôi sẽ chỉ cho bạn tại sao những cơ hội thực hành thứ tiếng mà bạn muốn học là luôn luôn gần với bạn.
Tự nói – vũ khí bí mật
Hầu hết mọi người đều đều tin rằng họ cần một ai đó trước mặt họ để mà thực hành kỹ năng nói. Đó là tại sao có rất ít người học tự thực hành ở nhà. Thỉnh thoảng, khi những người học không thể tìm được người bản xứ để thực hành nói chuyện cùng, họ thường nói với nhau. Tôi chưa từng tiến hành những nghiên cứu để xem xét hiệu quả của việc thực hành môn nói giữa những người không phải là người nói tiếng mẹ đẻ. Tôi tin là làm như vậy thì luôn luôn tốt hơn là không làm gì hết. Tuy nhiên, tôi chắc chắc về tính hiệu quả của việc tự thực hành. Nó thậm chí còn có những thuận lợi hơn việc thực hành với một người bản xứ.
Đầu tiên, khi bạn nói với ai đó, một cách vô thức, bạn đang bị áp lực về thời gian. Bạn có thể bị lo lắng về liệu bạn có làm những người nghe của mình chờ đợi lâu để nghe bạn nóira một vài từ. Như là một hệ quả, bạn sẽ cố gắng nói nhanh hơn. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến tiến trình dựng câu của bạn trong tâm trí bạn. Bạn có thể cũng bị áp lực cho việc cố không mắc lỗi trong cả ngữ pháp và cả trong phát âm. Trong trường hợp nhữngngười nghe của bạn không hiểu những gì bạn nói, bạn có thể đặc biệt là bị mất tự tin.
Thứ hai, khi bạn thực hành với ai đó, bạn không hoàn toàn điều khiển được nội dung của cuộc nói chuyện. Nó có thể bị dẫn dắt bởi đối tác của bạn. Như là một hệ quả, cuộc nói chuyện có thể không có điều gì để thực hành những từ và những cụm từ mới mà bạn mới vừa học. Trái ngược với điều này, khi bạn tự thực hành một mình, bạn không hề bị áp lực nào hết. Bạn hoàn toàn có thể điều khiển nội dung và chủ đề nhằm tối ưu hoá phần học trước (đó có thể là đọc, nghe hay viết).
Câu hỏi hiển nhiên ở đây sẽ là: “Nếu tôi thực hành một mình, ai sẽ sữa lỗi của tôi?” Điều lo lắng của bạn là hợp lý. Tuy nhiên, điều này là không dễ dàng để giải quyết ngay cả khi bạn đang thực hành với một người bản ngữ. Khi bạn mắc một lỗi, đối tác của bạn sẽ hầu như không thể sửa nó; anh ta sẽ cố hiểu những gì bạn đề cập đến. Nhiều người bản xứ thậm chí tin rằng chỉnh sửa cho một người nói không phải là người bản xứ là mất lịch sự, dù cho bạn đã thuê họ để đặc biệt sửa lỗi cho bạn. Nhưng như thế, nó là khá tốn kém để làm như vậy. Thêm nữa, nhiều nhà ngôn ngữ học tin rằng sữa lỗi cho người học quá nhiều sẽ làm mất đi động cơ trong việc học nói. Giải pháp ở đây nhằm để thực hành mà không lo lắng gì nhiều về lỗi. Khi bạn tiến bộ, số lượng lỗi sẽ giảm.
Vậy làm thế nào để bạn thực hành việc tự nói.? Ngay sau khi làm một bài thực hành viết, như tôi đã hướng dẫn trong chương 6, cố nói to những gì mà bạn vừa mới đọc, nghe, và viết. Chỉ giống như khi bạn thực hành viết, không tra từ điển của bạn và chấp nhận lỗi. Cố nói to và đừng lo lắng về phát âm một tý nào hết. Cứ mỗi lần bạn không biết gì để nói, suy nghĩ về những câu hỏi who, what, when, where, how, why… Nhớ áp dụng bước 1 trong kỹ thuật 3 bước được mô tả trước đó. Mục đích của giai đoạn này là giúp bạn phát triển khả năng lưu loát của mình.
Làm cho tiến trình học của bạn thú vụ hơn
Cũng giống như khi bạn thực hành kỹ năng viết, nói sẽ trở thành một việc rất nhàm chán nếu như bạn không có một vài kiểu tương tác hay chia sẻ với những người khác. Bởi vậy, bạn cần phải ghi âm hay ghi hình những bài nói của bạn và chia sẻ chúng với những người khác. Dĩ nhiên, bạn không cần phải làm như thể bạn là một người diễn thuyết chuyên nghiệp. Bạn cũng không cần có một camera đắt tiền, chỉ cần một webcam hay một microphone rẻ tiền sẽ làm điều đó. Bạn có thể đăng video của bạn hay audio cho một vài diễn đàn học ngôn ngữ mà người ta có thể sửa những lỗi cho bạn. Quan trọng hơn, bạn có thể lưu giữ lại sự tiến bộ hàng ngày của bạn, và đó là một động lực lớn. Theo kinh nghiệm của tôi, người ta thích video hơn audio. Vì vậy đừng có nhút nhát. Một trong những website ưa thích để đăng video của tôi là Youtube. Điều tốt đẹp của Youtube là nó có mức cao những đánh giá và những trả lời, bạn nên thử nó.
Để làm cho việc thực hành ngôn ngữ của bạn là có ý nghĩa hơn và ít nhàm chán, cố làm cho nó có giá trị trong về mặt nội dung. Ví dụ như, nếu bạn giỏi về Photoshop (một phần mềm dùng để chỉnh sửa ảnh), nghĩ về việc đăng tải các đoạn video mà bạn có thể nói bằng ngôn ngữ mà bạn muốn học nhằm giới thiệu những người khác làm thế nào để chỉnh sửa một tấm hình chụp. Bạn có thể nhận được những trả lời hay những bình luận kiểu như: “Điều đó thật tuyệt” hay “Clip của bạn thật sự hữu ích, cảm ơn bạn!” Một ai đó có thể thậm chí nói là: “Bạn có thể nói thêm cho tôi về…” Điều đó làm cho bạn thấy thú vị hơn về việc học ngôn ngữ mới của bạn.
Thực hành với một bài được viết bằng tiếng mẹ đẻ của bạn
Đây là một kỹ thuật rất hiệu quả trong trường hợp bạn không có gì để nói. Đơn giản là lựa chọn một vài trang sách hay bài viết trong ngôn ngữ mẹ đẻ của bạn mà có vài điều để làm với việc đọc, nghe hay viết mà bạn vừa làm trong ngày. Sau đó, bạn thực hành bằng cách nói với người khác những gì trong bài viết sử dụng bằng ngôn ngữ mà bạn muốn học. Khi bạn thực hành kỹ thuật này, xin vui lòng nhớ rằng bạn không dịch bài viết từ ngôn ngữ mẹ đẻ ra tiếng mà bạn đang học. Bạn cũng không được phép sử dụng từ điển. Bạn cần phải ép mình sử dụng tất cả những từ mà bạn biết để diễn tả những gì trong bài viết để mà người nghe có thể hiểu được những gì được nói đến. Bạn không cần phải bày tỏ chính xác nội dung. Chỉ cố diễn tả nó trong ngôn ngữ mà bạn muốn học sát nghĩa nhất có thể. Sức mạng của kỹ thuật này là bạn không cần phải lo lằng về những gì mà bạn nói đến. Vì thế tiến trình học là ít khó chịu hơn và nhiều thú vị hơn. Xin lưu ý rằng bạn không cần một người thật đứng trước bạn để thực hành phương pháp này. Tôi thường thực hành phương pháp này với chú cún của mình. Những gì tôi làm là tôi mua một cuốn truyện Harry Potter bằng tiếng Anh để thực hành kỹ năng đọc của mình; và sau đó, tôi mua bản sách nói để thực hành kỹ năng nghe, và cuối cùng là tôi mua một bản truyện tiếng Việt để thực hành kỹ năng nói. Mỗi lần tôi kể chuyện cho con chó cưng của tôi, nó trông rất thích thú☺. Dù cho nó có thích thú hay không, trình độ tiếng Anh của tôi cũng tăng đáng kể.
Ngay lúc này, bạn sẽ hiểu rõ về cả tiến trình học tiếng của tôi. Hãy hình dung về điều màvào buổi sáng bạn đọc 4-5 bài viết về khủng hoảng cầm cố; vào buổi chiều, bạn nghe những tin tức về khủng hoảng này; và sau đó, bạn ghé diễn đàn tài chính và viết một bài đăng thảo luận về chủ đề này, và cuối cùng, bạn đăng một video lên Youtube để diễn tả ý kiến của bản thân về vấn đề trên. Bạn nghĩ điều gì sẽ xảy ra? Tôi rất tự tin khi nói rằng, sau khi làm tất cả những điều này, bạn sẽ thành thạo từ, chẳng hạn như debt, loan, asset, mortage, bank, crisis, economy, negative impact, losing jobs, unemployment… và.v.v. Bạn sẽ sớm có thể nói trôi chảy!
